Giúp trí nhớ về điều trị ung thư tiền liệt tuyến

1. Khoảng 90% ung thư tiền liệt tuyến còn khu trú khi tầm soát

2. Bệnh nhân còn có thể sống hơn 10 năm có thể áp dụng theo dõi tích cực (active surveillance) nếu BƯỚU NHỎ (low volume), độ biệt hóa (grade) thấp hay trung bình Gleason tống < 7 (3+4, không áp dụng 4+3 được xem là độ ác tính cao hơn), tổn thương không sờ được (thăm trực tràng không thấy bướu mà chỉ qua sinh thiết hoặc siêu âm TRUS và PSA dưới 10

Giúp trí nhớ dịch tể học ung thư tiền liệt tuyến

• Tuổi trung bình chẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt là 68 tuổi. Nam dưới 50 tuổi bị chỉ có khoảng 2%

• Ung thư tiền liệt tuyến là bệnh không gây đau đớn, tỷ lệ tỷ vong đặc hiệu do ung thư thấp 

UNG THƯ TIỀN LIỆT TUYẾN KHÁNG CẮT TINH HOÀN

Theo hướng dẫn của AUA ung thư tiền liệt tuyến kháng cắt tinh hoàn có thể chia làm 6 nhóm sau

Bướu tế bào Leydig

Bướu tế bào Leydig là một loại bướu tinh hoàn. Bướu có hoạt động hóc môn làm sản sinh ra các triệu chứng nữ tính hóa ở nam giới.  Mặc dù là loại bướu hiếm gặp nhưng cũng chiếm tới 1-3% trong tất cả loại bướu tinh hoàn. Có thể là bướu thuần tế bào Leydig hay bướu hỗn hợp do kết hợp với những loại bướu của tế bào sinh tinh hay bướu của thừng tinh. Điều trị lý tưởng là cắt tinh hoàn, nhưng ngày nay các phương pháp bảo tồn đang gia tăng đặc biệt trong bệnh nhân còn trẻ.

Hỏi - Đáp: Điều trị ung thư tiền liệt tuyến

Những phương pháp điều trị ung thư tiền liệt tuyến ?

• Theo dõi tích cực: gồm có khám và thử PSA định kỳ
• Xạ trị: trong và ngoài
• Cắt tiền liệt tuyến toàn phần (tận gốc)
• Đông lạnh (cryotherapy)
• Hay điều trị nội tiết

Hỏi - Đáp: Tầm soát, chẩn đoán ung thư tiền liệt tuyến

Những khuyến cáo mới nhất cho tầm soát ung thư tiền liệt tuyến ở Hoa Kỳ

Cho tới ngày hôm nay không có sự đồng thuận về việc tầm soát ung thư tiền liệt tuyến ở Hoa Kỳ. Hội Niệu Khoa Hoa Kỳ khuyến cáo bắt đầu từ 50 tuổi ở người da trắng không có tiền sử gia đình. 45 tuổi cho đàn ông gốc Phi không có tiền sử gia đình. Nếu có tiền sử gia đình, người da trắng nên bắt đầu từ 45, người gốc Phi bắt đầu 40.

CẮT TINH HOÀN BÁN PHẦN

Cắt tinh hoàn bán phần là một phương pháp thay thế cho cắt tinh hoàn toàn phần trong vài trường hợp, khi mà lúc đó chỉ định cắt tinh hoàn toàn phần là chỉ định quá mức. Phù hợp cho những bướu tinh hoàn nhỏ không sờ thấy được phát hiện tình cơ qua siêu âm bìu.^[1]  Hầu hết những tổn thương này là lành tính. Cắt tinh hoàn bán phần cũng có thể áp dụng cho ung thư tinh hoàn trong vài bệnh nhân chọn lọc như chỉ có 1 tinh hoàn, hoặc trong trường hợp muốn duy trì sự sinh sản hay không muốn phụ thuộc vào testosteron thay thế. 

Phẫu thuật cho bướu Wilms

Bướu Wilms, điều trị bao gồm phẫu thuật (cắt thận toàn phần hay bán phần) là ung thư đứng hàng thứ 5 ở trẻ em và là ung thư thận hàng đầu ở trẻ em. Điều trị bướu Wilms là một điển hình thành công do áp dụng kết hợp đa mô thức dựa theo National Wilms' Tumor Study Group (NWTSG) và Societe Internationale d'Oncologie Pediatrique (SIOP).

Cắt đốt nội soi bướu bàng quang

Cắt đốt nội soi bướu bàng quang là phương pháp đầu tiên để chẩn đoán, đánh giá giai đoạn, và điều trị bướu có thể thấy được. Trong vài bệnh nhân có thể qua nội soi đốt cháy bướu có độ ác tính thấp ở tại phòng khám, nhưng không đủ nếu trong môi trường phòng mổ.^[1]

Bướu tuyến thượng thận - tổng quan

Bướu tuyến thượng thận là sự tăng sản lành tình hay ác tính của tuyến thượng thận. Trong số đó làm tăng sản xuất quá mức hormon. Ung thư tuyến thượng thận gồm có các loại sau neuroblastoma, adrenocortical carcinoma, và một số ít là pheochromocytomas. Hầu hết pheochromocytomas và tất cả adrenocortical adenomas là bướu lành, không di căn hay xâm lấn mô xung quanh, nhưng có thể gây những vấn đề sức khỏe đáng kể do bất cân bằng hormon

Nạo hạch chậu trong ung thư tiết niệu

Nạo hạch chậu, tiếng anh là pelvic lymph node dissection (PLND) ( bài nay dùng từ viết tắt PLND), có vai trò quan trọng trong điều trị ung thư tiết niệu như trong hầu hết ung thư bàng quang và tiền liệt tuyến. Những ung thư khác bao gồm ung thư niệu đạo ung thư dương vật. PLND cũng có vai trò trong ung thư sản khoa cũng như bệnh lý ác tính vùng chậu. Bài này chỉ đề cập tới ung thư tiết niệu.

Bướu niệu mạc của bể thận và niệu quản

Bướu niệu mạc của thận và niệu quản tương đối hiếm. Ở bể thận chiếm 10% tất cả các loại bướu ở thận, và chỉ chiếm 5% trong tất cả bướu niệu mạc của đường tiết niệu. Bướu niệu quản chiếm phân nửa so với bướu bể thận. Ung thư tế bào chuyển tiếp chiếm khoảng 95% trong tất cả các bướu niệu mạc.

PSA có thể dự đoán được ung thư tiền liệt tuyến "hung hãn"?

Thử PSA lập đi lập lại nhiều lần làm tăng khả năng phát hiện ung thư tiền liệt tuyến hơn là thử một lần, theo một nghiên cứu đăng ngày 15 tháng giêng 2013 tạp chí BJU International.

Theo tác giả Lauren P. Wallner, PhD, MPH, Kaiser Permanente Southern California. Khi thử nhiều lần vậy cho tá biết tốc độ tăng PSA ( velocity) rất có giá trị dự đoán "hung hãn".

Dương vật nhỏ sau điều trị ung thư tiền liệt tuyến

Điều trị ung thư tiền liệt tuyến có thể gây tác dụng phụ là dương vật nhỏ, căng cứ theo nghiên cứu mới.Và bệnh nhân cảm thấy hối hận rất nhiều vì chuyện này. Dương vật nhỏ đi không là biến chứng thường gặp, chỉ chiếm 25 trong 948 bệnh nhân (2,6%) theo nghiên cứu thực hiện bởi bác sĩ Paul Nguyễn, nhà ung thư học từ Viện Ung Thư Dana-Faber ở Boston Masshachusetts. Kết quả này được xuất bản trong Tạp chí Urology Tháng giêng 2013. 

BCG trong điều trị ung thư bàng quang

Hiện tại, bacillus Calmette-Guérin (BCG) là thuốc duy nhất được chấp nhận bởi FDA sử dụng điều trị chính trong ung thư bàng quang dạng carcinoma in situ (CIS) (hình bên). BCG "hất cẳng" phẫu thuật cắt bàng quang toàn phần cho điều trị CIS trong những năm giữa 1980. Tỷ lệ sống còn đặc hiệu (Disease-specific survival ) đạt tỷ lệ 63% trong 15 năm so với cắt bàng quang toàn phần.

Bệnh da ác tính của cơ quan sinh dục

Hầu hết bệnh da ác tính cơ quan sinh dục là ung thư tế bào vãy và có liên quan với human papillomavirus (HPV). Tần suất toàn bộ của của HPV DNA ở ung thư dương vật là 40-50%. Ít gặp hơn ung thư xuất hiện adnexia da, tế bào sắc tố, hay mô mềm, hạch bạch huyết. Di căn da dương vật là hiếm và thường kết hợp với bệnh lý ác tính khác.

Theo dõi ung thư tiền liệt tuyến đang điều trị

Sau cắt tiền liệt tuyến toàn phần

• Sau 1 tháng tái khám, lúc tái khám thử PSA, tổng phân tích nước tiểu, creatinine máu.
• Sau 3 tháng tái khám, sau đó là 6 tháng trong vòng 2 năm, sau đó mỗi 1 năm tái khám 1 lần: PSA, creatinine máu

Phẫu thuật cắt tinh hoàn tận gốc

Cắt tinh hoàn tận gốc là hình thức điều trị tận căn ung thư tinh hoàn. Ung thư tinh hoàn thường xuất hiện ở người trẻ, thường từ tuổi dậy thì tới 35 tuổi. Để điều trị thành công phải kết hợp đa mô thức như cắt tinh hoàn tận gốc, nạo hạch sau phúc mạc, hoá trị và xạ trị.^[1] 

Theo dõi bướu bàng quang tái phát

Phần lớn các trường hợp ung thư bàng quang không xâm lấn thì lâm sàng có triệu chứng nghèo nàng. Tuy nhiên lại có tỷ lệ tái phát cao, cho nên đặt ra vấn đề theo dõi

Theo hội Niệu khoa Hoa kỳ thì nên theo dõi cách 3 tháng 1 lần trong vòng 3 năm tiếp theo sau phẫu thuật, và ít nhất 1 lần trong 1 năm trong những năm tiếp theo.^[1]  Theo US National Comprehensive Cancer Network cũng có khuyến cao tương tự.^[2]

Điều trị nội tiết trong ung thư tiền liệt tuyến

Điều trị hormon ung thư tiền liệt tuyến dựa trên nguyên tắc đây là loại ung thư phụ thuộc vào hormon, ý tưởng này được đưa ra bởi Huggins và Hodges năm 1939, và sau đó 2 người này ược giải Nobel y học năm 1967.

Kiểm soát về mặt hormon của tiền liệt tuyến chủ yếu dựa vào androgen và trên hết là testosteron. Testosteron là chiếm 95% androgen lưu hành và được tổng hợp chủ yếu ở tinh hoàn do tế bào Leydig dưới sự thúc đẩy bởi LH của tuyến yên. Và sự tiết LH được kiểm soát bởi sự tiết LH-RH của vùng hạ đồi với hình thức tiết ra từng chập. Và có một phần hormon nam này được tiết ra bởi tuyến thượng thận 10%. Testosteron được tiết thụ động trong bào tương, và dưới tác động của enzym 5-alpha-reductase nó sẽ chuyển thành DHT.